Onderzoek IQ healthcare: Patiënten nog tevredener met ‘extra’ arts voor palliatieve zorg

De inzet van een continu beschikbare huisarts voor palliatieve zorg op een huisartsenpost stemt palliatieve patiënten tot grotere tevredenheid dan wanneer zij te maken krijgen met verschillende dienstdoende huisartsen daar. Dit blijkt uit recent gepubliceerd onderzoek van IQ healthcare naar de ervaringen van patiënten die betrokken waren bij een experiment dat hiermee gehouden is bij de Centrale Huisartsendienst Nijmegen (CHN).

Experiment
Palliatieve patiënten, mensen in de laatste fase van een ongeneeslijke ziekte bij wie de zorg gericht is op het verzachten van lijden in de brede zin van het woord, vinden het vervelend dat zij vooral in de weekeinden en buiten kantoortijden vaak te maken krijgen met verschillende dienstdoende huisartsen. Om de persoonlijke continuïteit voor hen te bevorderen, formeerde de CHN bij wijze van experiment in 2009 een ‘Pool’ Palliatieve Zorghuisartsen (PPZ). Gedurende 37 weken deed om het weekeinde één boventallige PPZ-huisarts dienst op de huisartsenpost, speciaal voor palliatieve patiënten. Het andere weekend werd de palliatieve zorg gedaan door de reguliere bezetting van de huisartsenpost. Bijna negentig patiënten vulden later een vragenformulier in over hun ervaringen met de PPZ-arts. Zowel de PPZ-artsen als de artsen die geen deel uitmaakten van deze ‘Pool’ kregen met een gemiddeld rapportcijfer van een 8 een hoge waardering op zowel medische als communicatieve aspecten – maar de PPZ-artsen scoorden op vrijwel alle onderzochte aspecten beter dan niet PPZ-artsen. Significant hogere cijfers kregen zij voor aspecten als geruststelling, deskundigheid, kwaliteit, uitvoerbaarheid en nut van advies of behandeling. Bovendien was de PPZ-arts volgens de patiënten die de vragenlijst hadden ingevuld ook beter op de hoogte van bijkomende problemen. Al met al kreeg de PPZ-arts een vette 9,1 van de patiënten en de niet-PPZ-arts een mooie 8,4.

Beperkingen
Hoewel de zorg door de PPZ-arts op veel aspecten een significant grotere waardering kreeg dan de gebruikelijke zorg op de huisartsenpost was de waardering in beide groepen hoog. De verschillen die er zijn, kunnen, volgens de onderzoekers, bovendien verklaard worden door enkele beperkingen die aan het onderzoek kleefden. “Zo bleek het aantal geïncludeerde patiënten in de niet-PPZ-weekeinden lager dan tijdens de PPZ-weekeinden en is er mogelijk sprake van een selectiebias”, aldus de onderzoekers.‘Dat maakt dat we niet zeker weten of de inzet van PPZ-artsen de kwaliteit van palliatieve zorg buiten kantooruren kan verbeteren. Bovendien vergt een eventuele verbetering aanzienlijke inspanningen’, aldus het rapport van IQ healthcare. Omdat juist die inspanningen volgens de ledenvergadering van CHN niet opwegen tegen de opbrengsten werd het project PPZ-artsen daar gestopt. Bovendien meende de ledenvergadering in Nijmegen dat huisartsen bij voorkeur zelf de zorg aan de eigen palliatieve (terminale) patiënten moeten verlenen. Dit standpunt werd onlangs ook ingenomen door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). De Vereniging Huisartsenposten Nederland (VHN) herziet haar Handreiking voor huisartsenposten Palliatieve zorg in de terminale fase mede naar aanleiding van het NHG-standpunt. Belangrijk is in ieder geval dat op de huisartsenpost duidelijk is wat de afspraken zijn over palliatieve zorg. De essentie daarbij is, dat er een 7x24-uurs continue palliatieve zorg wordt geboden door de eigen huisarts.  

‘Toekomstig onderzoek moet zich dan ook vooral richten op de kwaliteit van de palliatieve zorg door de eigen huisarts en de manier waarop men deze kan verbeteren’, aldus IQ healthcare.